Τρίτη 21 Φεβρουαρίου 2017

Μ. Βασίλειος:Η φύση του κακού

1. ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΚΟ.  Κατ' αρχήν, όταν μιλάμε για κακό, τί εννοούμε: Ο ιερός πατήρ σπεύδει να κάνει διάκριση μεταξύ αυτού, που φαίνεται σαν κακό και αυτού, που πράγματι είναι. Μπορούμε να ονομάσομε φαινομενικό κακό αυτό, που μας είναι επίπονο και οδυνηρό στις αισθήσεις, όπως μια αρρώστια π.χ μια σωματική πληγή, μια στέρηση των αναγκαίων της ζωής, μια χρηματική ζημιά, μια προσβολή από μέρους των άλλωνμ ακόμη και ο θάνατος.
Αυτά μπορεί να θεωρούνται κακά στην πραγματικότητα όμως δεν είναι. Διότι όλα αυτά μπορούν να αποβούν προς το πνευματικό μας συμφέρον, αποσαφηνίζει ο Μέγας Βασίλειος, “ Αφαιρεί ο Θεός  τον πλούτο απο αυτούς, που τον χρησιμοποιούν κακώς για να καταστρέψει έτσι το όργανο της αδικίας τους. Επιτρέπει μια ασθένει σ'αυτούς, οι οποίοι ωφελούντο περισσότερο με το να έχουν δεμένα τα μέλη τους παρά να έχουν τις ορμές τους ανεμπόδιστες στην αμαρτία.
Δίνει μια θλίψη ο Θεός σαν αγώνισμα συχνά για να φανεί η υπομονή και η σταθερότητα του ανθρώπου στην αρετή. Ακόμη έρχεται μια δοκιμασία σε κάποιον για να σωφρονιστούν μ'αυτό οι υπόλοιποι. ''Ουκούν πατάσσεται μεν σαρξ, ίνα ιασθή ψυχή, θανατούται δε αμαρτία, ίνα ζήση διακιοσύνη''.
     Τίποτε λοιπόν από αυτά, που υποφέρουμε δεν είναι βλαβερό ούτε ακόμη ο θάνατος εκτός από το θάνατο του αμαρτωλού. Διότι μέσα τους κλείνουν την δύναμη του αγαθού και μπορούν να συμβάλλουν στην ηθική μας τελειοποίηση ή στην πρόληψη της αιτίας των πραγματικών κακών. Αυτή αξίζει να ονομάζεται κακό γιατί φέρνει τον αποχωρισμό μας από την πηγή του αγαθού, τον Θεό, και μας καταδικάζει στον αιώνιο θάνατο.


2. Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ. Οι υποθέσεις της ''θύραθεν'' φιλοσοφίας ότι το κακό είναι άναρχο ή αγέννητο ή πρέρχεται από τον Θεό ή είναι ανακατεμένο με το αγαθό από ανάγκη, αποκρούονται με σφοδρότητα από τον Μ. Βασίλειο. Ο Θεός σαν το όντως αγαθό είναι αδύνατο να θεωρηθεί ποιητής και του κακού. ''Ου μην ουδέ πα΄ρα Θεού το κακόν την γένεσιν έχειν ευσεβές εστί λέγειν δια το μηδέν των εναντίον παρά του εναντίου γίνεσθαι. Ούτε γαρ ζωή θάνατον γεννά, ούτε το σκότος φωτός εστί αρχή, ούτε νόσος αιτίας δημιουργός''. Το κακό υπήρχε σαν δυνατότητα στην ελεύθερη βούληση του ανθρώπου.
Διότι ο άνιρωπος από την φύη του είναι τρεπτός και αλλοιωτός, επιδεκτικός του καλού ή του κακού.
Μπήκε δε στη ζωή του ανθρώπου σαν αμαρτία εξ αιτίας κακήσ εκλογής και απέθανε εξ αιτίας της αμαρτίας. ''Έτσι δεν είναι ο Θεός που δημιούργησε τον θάνατο, αλλά εμείς, που τον προκαλέσαμε με την κακή χ΄ρηση της ελευθερίας μας. Εάν ο Θεός επέτρεψε την διάλυση μας με τον θάνατο το έκαμε για να μη διατηρηθή σ'εμάς αθάνατη η αρρώστια. Εάν πάλι είχαμε στη φύση μας την αναμαρτησία τότε η αρετή μας δεν θα είχε καμία ηθική αξία, αφού θα προερχόταν όχι απο ελεύθερη θέληση αλλά από ανάγκη''.

3. Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ. Ο βαθυστόχαστος νους του Αγίου ερευνώντας την φύση του κακού διαπιστώνει ότι δεν έχει δική του υπόσταση. Διότι το κακό δεν είναι κάτι, που υπάρχει. ''Δεν μπορούμε να θεωρήσουμε υπαρκτή την ουσία του. Το κακό στην ουσία του είναι ανούσιο. Είναι μια άρνηση και μια στέρηση του αγαθού. Είναι μια δύναμη μηδενιστική. Μια τύφλωση πνευματική. Η τύφλωση προέρχεται από την απώλεια του φωτός, εάν ο αφθαλμός δεν ήταν από φθαρτή φύση, η τύφλωση δεν θα είχε θέση''. Συνεπώς το κακό σαν ελεύθερη ενέργεια της κτιστής φύσεως και της επινοητικότητας του ανθρώπου, που αποξενώνεται από τον δημιουργό του, προσδιορίζει την βαθύτερη φύση του. Θεσπίζει στη ζωή μας ένα νέο νόμο υπάρξεως, αντίθετο από τον νόμο του Θεού, δηλ. Ένα ''αντίνομο''. Η αντιδημιουργική δύναμη του είναι τεράστια όχι όμως τόση, ώστε να εξουδετερώνει τελείως την δημιουργική δύναμη του Θεού. Απλώς καταδυναστεύει την ύπαρξη μας χωρίς να την καταργεί. Και κατά ένα παράδοξο και μυστηριώδη τρόπο αυτή η διεστραμμένη και ψεύτικη πραγματικότητα παραλαμβάνεται στην αιωνιότητα έστω και αν αυτό γίνεται στην κόλαση του πυρός του ασβέστου.
4. ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΣΤΟ ΚΑΚΟ. Την ελευθερία του ανθρώπου επηρεάζουν συχνά δυσμενείς παράγοντες, που την ωθούν στο κακό. Ο ιερός πατήρ μελετώντας με μια θαυμαστή διεισδυτικότητα το προπατορικό αμάρτημα προσδιορίζει τρεις τέτοιους βασικόυς συντελεστές στη διάπραξη του κακού. Και αυτοί είναι : α) Η αυθάδεια. ''Ο Αδάμ ζει μέσα στον Παράδεισο και απολαμβάνει τα μεγαλεία του Θεού κάτω από την αγαθή προστασία Του. Όμως γρήγορα, αφού χορτάστηκε από τα αγαθά του Θεού, αυθαδίασε από τον κόρο και προτίμησε αντί της νοητής ομορφιάς αυτό, που φάνηκε τερπνό στα σαρκικά μάτια και αντί των πνευματικών απολαύσεων θεώρησε πολυτιμότερο το γέμισμα της κοιλίας''. Έτσι τα αγαθά, που χαρίζει ο Θεός μπορεί να αδογήσουν τον άνθρωπο, αν δεν προσσέξει, σε μια αυτάρκεια εγωιστική, που καταλήγει κάποτε σε αυθάδεια και έπαρση ενάντια στο Δημιουργό του. β) Η απερισκεψία. Η επιπολαιότητα με την οποία ενήργησε ο Αδάμ τον ωδήγησε στην πτώση.
Δεν έινε από ανάγκη κακός αλλά από απερισκεψία.
 Έσπευσε να δώσει εμπιστοσύνη στις απατηλές εισηγήσεις του πονηρού και παρασύρθηκε. Έτσι η απερισκεψία γίνεται ολισθηρός δρόμος, που εξωθεί τον άνθρωπο στην εναντίωση του με τον Θεό. γ) Ο Διάβολος. ''ο αιώνιος εχθρός μας ο διάβολος βλέποντας τον εαυτό του να έχει ξεπέσει από την τάξη των αγγέλων δεν μπόρεσε να ανεχθεί το γηίνο πλάσμα του Θεού να ανυψώνεται με προκοπή προς το αγγελικό αξίωμα''. Γι'αυτό προσπάθησε με ραδιουργίες και πονηρίες να τον ξεγελάσει κεντρίζοντας τον πόθο του για θέωση. Έτσι αποδεικνύεται πολύ σωστό το αρχαίο ρητό ''φθείρουσι ήθη χρηστά ομιλίαι κακαί.'' ''Διότι, όπως στους τόπους, που είναι μολυσμένοι από νοσογόνα μικρόβια ο αέρας που αναπνέεται μεταδίδει κρυφή ασθένεια σ'αυτούς που ζουν εκεί, έτσι και το αμαρτωλό περιβάλλον μεταδίδει μεγάλα κακά στις ψυχές, έστω και αν το βλαβερό δεν γίνεται αμέσως αντιληπτό/

     Μετά την παράβαση των πρωτοπλάστων το κακό εισώρμησε σαν δύναμη καταλυτική στη ζωή των ανθρώπων. Έκτοτε μια αδιάκοπη πάλη διεξάγεται ανάμεσα στο καλό και το κακό με κέντρο συγκρούσεως την καρδιά του ανθρώπου. Όμως η αποφασιστική μάχη δόθηκε πάνω στο Γολγοθά. Ο Σταυρός του Χριστού συνέτριψε την δύναμη του κακού και η Ανάσταση του αποκατέστησε την ηθική τάξη. Ζώντας και συ την δύναμη του Σταυρού και της Αναστάσεως του Ιησού μπορείς να νικάς την αμαρτία κατά κράτος και να ενσαρκώνεις την αρετή δηλ. Να πραγματώνεις τον μεγαλειώδη σου προορισμό, που είναι η επαναφορά στο αρχαίο κάλλος και η ηθική σου εν Χριστώ ολοκλήρωση. 

Από το βιβλίο:

ΑΡΧΙΜ. ΝΙΚΗΤΑ ΕΜΜ. ΒΟΥΤΥΡΑ ΙΕΡΟΚΗΡΥΚΟΣ, ΠΑΤΕΡΙΚΕΣ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ, ΕΚΔΩΣΕΙΣ <<ΖΩΗ>>

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου